സ്ഥിരപംക്തി

ആത്മവിചാരം -12

സി. എം. രാജന്‍
“Art enables us to find ourselves and lose ourselves at the same time.”
ഒരേ സമയം അവനനെ കണ്ടെത്താനും അവനവന് സ്വയം അപ്രത്യക്ഷമാകാനും സഹായിക്കുന്നതാണ് കല. വിരുദ്ധോക്തിയെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഈ പ്രസ്താവത്തിന്‍റെ ആശാന്‍് ആംഗ്ലോ അമേരിക്കന്‍ എഴുത്തുകാരന്‍്, മിസ്റ്റിക്ക്, തോമസ് മെര്‍ട്ട (Thomas Merton)നാണ്. കലയെക്കുറിച്ചു മെര്‍ട്ടന്‍് പറഞ്ഞത് ആത്മീയതയ്ക്കും ബാധകമാണ്. ആത്മീയതയും സ്വയം കണ്ടെത്താനും അതേസമയം സ്വയം നഷ്ടപ്പെടാനും സഹായിക്കുന്നു. സ്വയം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ഒരുവനവനെ കണ്ടെത്താന്‍് പറ്റൂ. ജീസസ്സ് ഒരിടത്ത് അതു വ്യക്തമായി ഇങ്ങിനെ പറയുന്നു:

“Those who will will lose shall gain.”

നഷ്ടപ്പെടുന്നവര്‍ക്കേ നേട്ടമുണ്ടാകുള്ളൂ.

നമ്മുടെ ഋഷിമാരും ധ്യാനത്തിലൂടെ അലിഞ്ഞില്ലാതായി ആത്മാവിനെ അറിയുന്നതിനെക്കുറിച്ചു പറയുന്നു. ധ്യാനത്തിന്‍റെ പരമകാഷ്ഠയില്‍ സ്വയം അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോള്‍ അവനവന്‍ ആരെന്ന, എന്തെന്ന, അനുഭൂതിയുണ്ടാകുന്നു.

കലക്കും ആത്മീയതക്കും തമ്മില്‍ ഇങ്ങിനെയൊരു സാദൃശ്യമുണ്ട്. ആത്മാവിനെ അറിയാനുള്ള യാത്രയുടെ ആദ്യ പടിയില്‍ ഏതെങ്കിലുമൊരു സാങ്കേതമനുസരിച്ച് ധ്യാനിക്കുന്നു. ധ്യാനം വളര്‍ന്നു പാകമാകുമ്പോള്‍ സങ്കേതത്തെ പിന്തള്ളുന്നു. ധ്യാനം സഹജമാകുന്നു.

കലയുടെ കാര്യത്തിലും ഇതുതന്നെ സംഭവിക്കുന്നു. ഒരുവന് ഇഷ്ടപ്പെട്ട കല കയ്യാളാന്‍് ആദ്യമൊക്കെ ഒരു സങ്കേതത്തെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരും. ഒരു പാട് പരീശീലിക്കേണ്ടി വരും. പരിശ്രമിക്കേണ്ടി വരും. പക്ഷെ യഥാര്‍ത്ഥ പക്വത കലാകാരന് വരുന്നത് പരിശീലനത്തെയും സങ്കേതത്തെയും മറികടക്കുമ്പോഴാണ്. കല അവന്‍റെ/അവളുടെ ആത്മാവായി മാറുമ്പോഴാണ്.

കോങ്കണ്ണില്ലാതെ, ചീങ്കണ്ണില്ലാതെ, നോക്കിയാല്‍ പ്രപഞ്ചത്തിലെല്ലാം കലാ വ്സതുക്കളാണെന്നു കാണാം. എല്ലാം സുന്ദരമാണെന്നു കാണാം. ‘Ugly duckling’ എന്നൊക്കെ പറയുന്നത് കാണാന്‍ കണ്ണില്ലാത്തതു കൊണ്ടാണ്. മനുഷ്യനു മാത്രമുള്ള ഭേദ ബുദ്ധി മൂലമാണ്. താരതമ്യപ്പെടുത്തി മാത്രം കാര്യങ്ങള്‍ ഗ്രഹിക്കുന്നതു കൊണ്ടാണ്. അന്നനട പോലെ തന്നെ, ഗജഗമനം പോലെ തന്നെ സുന്ദരമാണ് താറാവിന്‍റെ നടയും. പ്രകൃതിയില്‍ എല്ലാം സുന്ദരമായിരിക്കുന്നതിന്‍റെ ഗുട്ടന്‍സ് എന്താണ്? അവയ്ക്കൊന്നും തങ്ങള്‍ സുന്ദരമാണെന്ന സ്വയംബോധം (self-consciousness)ഇല്ലെന്നതു തന്നെ. (മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് തന്നെക്കുറിച്ചു എന്തു തോന്നും എന്ന ബോധത്തെയാണ്, മറ്റുള്ളവരുടെ മുമ്പില്‍ തനിക്കുള്ള പ്രതിച്ഛായെക്കുറിച്ചുള്ള ഉല്‍ക്കണ്ഠയെയാണ്, സ്വയംബോധം കൊണ്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അല്ലാതെ ആത്മബോധത്തെയല്ല.) ഞാന്‍ മനോഹരനാണെന്ന് എനിക്കു എപ്പോള്‍ സ്വയം തോന്നുന്നുവോ അപ്പോള്‍ മുതല്‍ ഞാന്‍് വിരൂപനായി. സ്വയംബോധമില്ലാതെ സഹജമായി ജീവിക്കുമ്പോള്‍ എല്ലാം വളരെ മനോഹരമായി മാറുന്നു. പ്രകൃതി മനോഹരിയാകാന്‍ കാരണം അവള്‍ സഹജയായ് ഇരിപ്പതിനാലാണ്. സഹജമായതെന്തും സുന്ദരമായിരിക്കും. കൊച്ചുകുട്ടികള്‍ സുന്ദരരാണെന്നു അനുഭവപ്പെടുന്നത് അവര്‍ സഹജമായി പെരുമാറുന്നതു കൊണ്ടാണ്. അവര്‍ ചെയ്യുന്ന വൃത്തികേടുകള്‍ക്കുപോലും വൃത്തി തോന്നുന്നത് അതു കൊണ്ടാണ്.

കലയുടെയും ഒരു മാനം ഈ സഹജതയാണ്. അനായാസതയാണ്. സഹജവും അനായാസവുമായി ഒരാള്‍ നര്‍ത്തനമാടുമ്പോള്‍ അയാള്‍ സ്വയം വിലീനമായിപ്പോക്കുന്നു. സ്വയംബോധമില്ലാതാകുന്നു. സാങ്കേതികമായി മോശമായാല്‍പ്പോലും ആ നൃത്തത്തിനു ചാരുതയുണ്ടാകും. ആടുന്നവള്‍ ചാരുലതയാകും. തീര്‍ച്ച. നഗ്നത അശ്ലീലവും ജുഗുപ്സാവഹവും ആയിരിക്കും പലര്‍ക്കും. പക്ഷെ, നാട്യങ്ങളില്ലാതെ, സ്വയം ബോധമില്ലാതെ, നഗ്നമാകുന്നതില്‍ ഒരു സൌന്ദര്യമുണ്ട്; കലയുണ്ട്. മഹാവീരനും ശുകദേവനും കാശ്മീരിലെ ലല്ലയുമൊക്കെ സഹജമായി നഗ്നരായി ജീവിച്ചവരാണ്. സുന്ദരരായ നഗ്നാത്മാക്കള്‍. ആത്മാവിന്‍റെ തലത്തില്‍നിന്ന് സഹജമായ അന്തരീക്ഷത്തില്‍ ഉറവ പൊട്ടുന്നതെല്ലാം കല തന്നെ. അങ്ങിനെയുള്ളതേ കലയാകൂ.

എഴുത്തും ഒരു കല തന്നെ; സഹജമെങ്കില്‍. കവി അകൃത്രിമമായി വിചാര വികാര പ്രകാശനം നടത്തുമ്പോള്‍ അതു മനോഹരമാകുന്നു. ജെര്‍മ്മ ന്‍ കവി ഹാള്‍ദര്‍ലിന്‍ ഒരിടത്ത് പറയുന്നുണ്ട്: ‘...poetically man dwells...’ കാവ്യമയമായി മരുവുന്നു മനുജന്‍. കവിയായി ജീവിക്കുക എന്നതാണ് മനുഷ്യനായി ജീവിക്കുക എന്നതിൻറെ പരംപൊരുള്‍. അതിനര്‍ത്ഥം എല്ലാവരും കവിതയെഴുതണമെന്നല്ല. ഒരായിരം വരിയെഴുതിയാലും ഒരുവന്‍ കവിയാകണമേന്നില്ല. കവിയായി ജീവിക്കുകയെന്നാല്‍ സഹജമായ് കഴിയുകയെന്നര്‍ത്ഥം. സഹജമായ് കല്ലുചെത്തുന്നവന്‍ കവിയാണ്‌; മരം വെട്ടുന്നവനും. സഹജമായി, സ്വയംബോധരഹിതമായ് നിലംതുടക്കുന്നവര്‍ കവികള്‍ തന്നെ; പാചകം ചെയ്യുന്നവരും. കവിയായിരിക്കുക എന്നത് ഒരു ജീവിത ശൈലിയാണ്. അത് ജീവിതത്തോടുള്ള പ്രേമമാണ്. (इश्क) ആദരവാണ്. ഹൃദയം തുറന്ന് ജീവിതത്തോട് ബന്ധപ്പെടലാണ്.

ഈ പ്രപഞ്ചം എന്ന മായാമോഹിനി ഒരു കവിതയായിരിക്കെ, ഒരു കവിക്കല്ലാതെ, ഒരു കവിയാകാതെ, സഹജമായല്ലാതെ, ഈ മോഹിനിയെ അനുഭവിക്കാനാവില്ല. അറിയാനാവില്ല.

*

ബ്ലോഗിലേക്ക്......